Home » Ιστορία » Η Απελευθέρωση των Τρικάλων

Η Απελευθέρωση των Τρικάλων

Από τα ναζιστικά Γερμανικά στρατεύματα Κατοχής

18 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944

Οι προετοιμασίες για την αποχώρηση των γερμανικών ναζιστικών στρατευμάτων από την περιοχή των Τρικάλων άρχισαν από την 1η Οκτωβρίου 1944, και η απελευθέρωση της πόλης μετά την Αθήνα ήταν ζήτημα λίγων ημερών.

Δύο κατευθύνσεις είχε η αποχώρηση των γερμανικών τμημάτων που είχαν την έδρα τους στην περιοχή των Τρικάλων. Μία με κατεύθυνση τη Λάρισα και η άλλη την Καλαμπάκα-Γρεβενά-Κοζάνη και Γιάννινα.

Το απόγευμα της 17ης Οκτωβρίου οι Γερμανοί διέταξαν γενική απαγόρευση της κυκλοφορίας.

Η επιχείρηση εκκένωσης των ναζιστικών γερμανικών στρατευμάτων άρχισε από τα μεσάνυχτα της 17ης Οκτωβρίου  με μικρές εκρήξεις σε διαφορά σημεία της πόλης, σε κτίρια και αποθήκες που χρησιμοποιήθηκαν για διοικητικές υπηρεσίες, όπως το τηλεφωνικό κέντρο της πόλης και άλλες αποθήκες στρατιωτικού υλικού.

Ακολούθησε η υποστολή των σημαιών της ναζιστικής σβάστικας από το φρούριο και άλλα διοικητικά κτίρια.

Τη 18η Οκτωβρίου τα ναζιστικά στρατεύματα από τα χαράματα ζέσταιναν τις μηχανές τους, έτοιμοι να εγκαταλείψουν την πόλη των Τρικάλων, μια για πάντα.

Ήταν μια ηλιόλουστη μέρα και ο τελάλης της πόλης μόλις χάραξε το πρώτο φως και ρόδισε τον τρικαλινό ορίζοντα άρχισε να περιέρχεται τους έρημους δρόμους της πόλης, κατά διαταγή της Κομανταντούρ, διαλαλώντας την είδηση απαγόρευσης της κυκλοφορίας.

Στις επτά το πρωί μια τρομακτική έκρηξη συγκλόνισε τη πόλη και ακολούθησαν και άλλες εκρήξεις μετά από λίγο. Η μεγάλη έκρηξη οφείλονταν στην ανατίναξη αποθήκης πυρομαχικών στους στρατώνες της πόλης.

Μετά από λίγο το μεγάλο κομβόι των στρατιωτικών οχημάτων με κάθε λογής υλικά, στρατιώτες και μοτοσυκλέτες που συνόδευαν τη μεγάλη φάλαγγα μάρσαραν εκκωφαντικά τις μηχανές τους, κινούμενοι πάνω στην οδό Ηπείρου (Σαράφη), κατευθυνόμενοι προς την Καλαμπάκα.

Όταν το τελευταίο όχημα χάθηκε στη στροφή του Κάστρου (στροφή Αγίου Στεφάνου), άρχισαν να βγαίνουν στους έρημους δρόμους οι πρώτοι Τρικαλινοί.

Μετά από μια ώρα, καθώς ο βόμβος των μηχανών άρχισε να λιγοστεύει, οι δρόμοι και οι πλατείες της πόλης γέμισαν από πλήθος κόσμου που ζητωκραύγαζε, έκλαιγε, χοροπηδούσε και τραγουδούσε.

Τον ενθουσιασμό τον συμπλήρωναν οι καμπανιστοί ήχοι των καμπαναριών των εκκλησιών που άρχισαν να κτυπούν χαρμόσυνα από όλες τις συνοικίες και στις βεράντες των σπιτιών κατά μήκος των κεντρικών δρόμων άρχισαν να κυματίζουν οι πρώτες γαλανόλευκες σημαίες.

Ο ήχος της καμπάνας του Αγίου Κωνσταντίνου, δυνατότερος από όλους σκέπαζε τον ήχο όλων των άλλων καμπαναριών, αναγγέλλοντας την εμφάνισή των πρώτων ένοπλων τμημάτων των ανταρτών του ΕΛΑΣ που ερχόταν από τον Άγιο Κωνσταντίνου, την Αγία Μονή και τη Μπάρα

Η εμφάνισή τους, αποθεώθηκε. Ένα πανηγύρι χαράς και γιορτής απλώθηκε σε όλη την πόλη που ποτέ έως τότε οι Τρικαλινοί δεν είχαν ξαναζήσει, και όσοι το έζησαν δεν πρόκειται να το ξεχάσουν ποτέ.

Οι ζητωκραυγές και ο ήχος από τις καμπάνες ήταν τόσο μεγάλος που ακούστηκε μέχρι την φάλαγγα των ναζιστικών στρατευμάτων,  που είχε φτάσει στο χωριό Βασιλική και ο επικεφαλής ταγματάρχης που τελούσε χρέη διοικητού σταμάτησε τη φάλαγγα γεμάτος ανησυχία και θυμό.

Η συνεννόηση και η συζήτηση που ακολούθησε πάνω στο δρόμο με άλλους αξιωματικούς της πομπής δεν συγκέντρωσε την ομοφωνία όλων για το εγχείρημα που τους ανακοίνωσε να κανονιοβολήσει τα Τρίκαλα εκείνη τη στιγμή, σπέρνοντας το όλεθρο στην πόλη την ώρα που ο κόσμος είχε ξεχυθεί στους δρόμους και τις πλατείες, γιορτάζοντας την απελευθέρωσή του.

Κατώτεροι αξιωματικοί τον απέτρεψαν από το δολοφονικό εγχείρημά του, αλλά την τελευταία στιγμή ο επικεφαλής ταγματάρχης, μαινόμενος επιβιβάστηκε σε μια «Βάρκα» μοτοσυκλέτας με ένα μυδράλιο στημένο στο μπροστινό μέρος, παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής προς τα Τρίκαλα με σκοπό να σπείρει το όλεθρο στους ανύποπτους Τρικαλινούς που εκείνη την ώρα πανηγύριζαν την απελευθέρωση τους.

Δεν πραγματοποίησε το μακάβριο σκοπό του γιατί φτάνοντας στα πρώτα σπίτια και ακούγοντας τις γιορταστικές ριπές των ανταρτών του ΕΛΑΣ που είχαν μπει στη πόλη φοβήθηκε και έριξε μερικές ριπές στο αέρα για να ξεθυμάνει την οργή του και έπειτα επέστρεψε στη μηχανοκίνητη φάλαγγα που τον περίμενε πάνω στο δρόμο, αγναντεύοντας το χωριό Βασιλική στους απέναντι λόφους.

Στα Τρίκαλα οι πανηγυρισμοί  και οι καμπανοκρουσίες συνεχίζονταν για αρκετή ώρα. Το γιορταστικό σκηνικό το συμπλήρωσαν οι έφιπποι Ελασίτες, από την ταξιαρχία ιππικού του Ε.Λ.Α.Σ που μπαίνοντας στη πόλη παρελαύνοντες τους υποδέχθηκαν με ζητωκραυγές.

Η 18η Οκτωβρίου 1944,  γιορτάστηκε αμέσως μετά την απελευθέρωση, ανακοινώνοντας η ΕΠΑΡΧΙΑΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΤΟΥ ΕΑΜ το εορταστικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων το οποίο παραθέτουμε.

 

Πηγές:

 

Πηγή: Στ΄άρματα! Στ΄άρματα! ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ. Εκδόσεις ΓΙΑΝΝΙΚΟΣ

Ο ΕΛΑΣ. Στέφανου Σαράφη. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Τά έν-Τύπω των Τρικάλων 1881-2006: Ιστορία 125 χρόνων. Εκδόσεις «ΓΕΝΕΣΙΣ».   Θύμιος Γρ. Λώλης

ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΤΡΙΚΑΛΑ Αναμνήσεις και ιστορήματα. Θεολόγη Ι. Τριανταφύλλου

Αρχείο Ζημέρη, ΔΗ.Κ.Ι.

Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ. Λαζ. Αρσενίου τομ. Α΄Β΄ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Ε.Π.Ε.