ΤΡΙΚΑΛΑ. Οι μαθητικές εξεγέρσεις στα Τρίκαλα

Από το αίτημα για το «15% στην Παιδεία» το 1963 στις μεγάλες μαθητικές κινητοποιήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Οι μαθητικές εξεγέρσεις δεν αρχίζουν πάντα με μια κατάληψη ούτε αφήνουν πάντοτε πίσω τους θεαματικές εικόνες. Μερικές φορές ξεκινούν από ένα σύνθημα, μια διαμαρτυρία, μια ομάδα νέων που αποφασίζει να ακουστεί.

Τον Ιανουάριο του 1963, το «Πούλμαν της Παιδείας για το 15%», μια πρωτοβουλία της μαθητικής οργάνωσης της Νεολαίας ΕΔΑ, συνδέθηκε με την εκστρατεία για την αύξηση των κρατικών δαπανών στην Παιδεία. Ανάμεσα στις πόλεις που αναφέρονταν στην πρωτοβουλία ήταν ο Βόλος, η Καρδίτσα, τα Τρίκαλα και η Λάρισα. Το αίτημα για το 15% του κρατικού προϋπολογισμού στην Παιδεία εξέφραζε μια ευρύτερη διεκδίκηση για καλύτερη δημόσια εκπαίδευση και περισσότερες δυνατότητες για τη νέα γενιά.

1990–1991: Το σχολείο γίνεται χώρος αγώνα

Στα τέλη του 1990 και στις αρχές του 1991, ένα μεγάλο κύμα μαθητικών καταλήψεων εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα, με αφορμή εκπαιδευτικές ρυθμίσεις και ζητήματα που αφορούσαν τη λειτουργία των σχολείων. Οι καταλήψεις έγιναν μορφή συλλογικής διαμαρτυρίας και έφεραν στο προσκήνιο τη σχολική πειθαρχία, την αξιολόγηση και τη συμμετοχή των μαθητών στις αποφάσεις που επηρέαζαν την καθημερινότητά τους.

Η δολοφονία του καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα στην Πάτρα, τον Ιανουάριο του 1991, έδωσε στα γεγονότα τραγική διάσταση και σημάδεψε βαθιά εκείνη την περίοδο.

11 Νοεμβρίου 1998: Το συλλαλητήριο στα Τρίκαλα

Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι μαθητικές διεκδικήσεις πήραν και πάλι μεγάλες διαστάσεις. Την περίοδο 1998–1999, οι κινητοποιήσεις στρέφονταν ενάντια στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, με αιχμή το εξεταστικό σύστημα του Ενιαίου Λυκείου και την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση. Οι μαθητές ανησυχούσαν για τον τρόπο με τον οποίο οι αλλαγές αυτές θα επηρέαζαν τη σχολική τους πορεία και την πρόσβασή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Στις 11 Νοεμβρίου 1998 πραγματοποιήθηκαν μαθητικά συλλαλητήρια στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τον Βόλο και τα Τρίκαλα. Οι κινητοποιήσεις εκείνης της ημέρας εντάσσονταν σε ένα ευρύ πανελλαδικό κύμα αντιδράσεων, που κράτησε για μήνες και έφερε τους μαθητές στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής.

Δεκέμβριος 2008: Η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου

Στις 6 Δεκεμβρίου 2008, στα Εξάρχεια της Αθήνας, ο 15χρονος μαθητής Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος σκοτώθηκε από πυρά του ειδικού φρουρού Επαμεινώνδα Κορκονέα. Η δολοφονία προκάλεσε κύμα οργής σε όλη τη χώρα, με μαθητικές διαδηλώσεις, αποχές και καταλήψεις σχολείων. Οι κινητοποιήσεις απέκτησαν γρήγορα ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις.

Στις 8 Δεκεμβρίου, μαθητές διαδήλωσαν και στα Τρίκαλα. Η πορεία ξεκίνησε από την Κεντρική Πλατεία και κινήθηκε προς την Αστυνομική Διεύθυνση. Εκείνη την ημέρα σημειώθηκαν εντάσεις, συμπλοκές, τραυματισμοί και φθορές.

Άλλο τμήμα της πορείας κινήθηκε προς την κεντρική γέφυρα, όπου αστυνομικές δυνάμεις επιχείρησαν να την ανακόψουν κάνοντας χρήση δακρυγόνων. Οι μαθητές συνέχισαν μέσω της οδού Ασκληπιού. Κατά τη διαδρομή σημειώθηκαν φθορές σε δημοτικές πινακίδες, ενώ κάδοι απορριμμάτων αναποδογυρίστηκαν και ορισμένοι τυλίχθηκαν στις φλόγες.

Η δολοφονία του Γρηγορόπουλου αποτέλεσε σημείο καμπής για τη νεολαία. Οι δρόμοι και οι δημόσιοι χώροι έγιναν τόποι έκφρασης οργής, αμφισβήτησης και διεκδίκησης.

2020: Οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί ξανά στους δρόμους

Οι μαθητικές και εκπαιδευτικές κινητοποιήσεις δεν έμειναν στο παρελθόν. Τον Μάιο του 2020, μαθητές και εκπαιδευτικοί διαδήλωσαν στους κεντρικούς δρόμους των Τρικάλων ενάντια σε νέο πολυνομοσχέδιο για την εκπαίδευση. Ήταν διαφορετική συγκυρία και διαφορετικά αιτήματα, αλλά το σχολείο παρέμενε δημόσιος χώρος διαλόγου και διεκδίκησης.

Οι σταθμοί αυτοί φωτίζουν διαφορετικές περιόδους κατά τις οποίες οι νέοι βγήκαν στον δημόσιο χώρο για να διεκδικήσουν λόγο σε ζητήματα που καθόριζαν τη ζωή και το μέλλον τους. Από τις διεκδικήσεις για την Παιδεία στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως τις μεγάλες διαδηλώσεις των επόμενων δεκαετιών, η μαθητική φωνή επανέρχεται κάθε φορά που οι νέοι αισθάνονται ότι οι αποφάσεις για το μέλλον τους λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή τους.

Και αυτή η φωνή αξίζει να διασωθεί και στην ιστορία της δικής μας πόλης.

Φωτό : Τρίκαλα. 26 Φεβρουαρίου 2025. Πορεία- Διαμαρτυρία μαθητών και γονέων για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη με κατάληξη στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Τρικάλων