Τι απέμεινε από το Πολυτεχνείο; Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, η 17η Νοεμβρίου εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Κάθε χρόνο, φοιτητές, πολιτικές οργανώσεις, εκπρόσωποι κομμάτων και θεσμικοί παράγοντες συγκεντρώνονται για να τιμήσουν εκείνους που αντιστάθηκαν στη δικτατορία. Καταθέσεις στεφάνων, πορείες, ομιλίες, συνθήματα και επετειακές αναφορές συνθέτουν μια γνώριμη πλέον τελετουργία. Κάπου εδώ, όμως, γεννιέται ένα ερώτημα: μήπως, με το πέρασμα του χρόνου, η εξέγερση κινδυνεύει να μετατραπεί από ζωντανό πολιτικό μήνυμα σε μια καθιερωμένη ετήσια υποχρέωση μνήμης; Οι νέες γενιές δεν έζησαν τη δικτατορία. Δεν γνώρισαν τη λογοκρισία, τον φόβο της σύλληψης, την απαγόρευση της ελεύθερης έκφρασης. Μαθαίνουν για το Πολυτεχνείο μέσα από την ιστορία, τις αφηγήσεις, τις φωτογραφίες και τις σχολικές εκδηλώσεις. Αυτό είναι αναγκαίο. Δεν αρκεί, όμως, να γνωρίζουμε τι συνέβη τότε. Χρειάζεται να αναρωτηθούμε τι σημαίνει σήμερα εκείνη η εξέγερση. Το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» δεν ήταν ένα σύνθημα προορισμένο να επαναλαμβάνεται μόνο στις επετείους. Ήταν η συμπύκνωση μιας κοινωνικής απαίτησης: αξιοπρεπής ζωή, μόρφωση, ελευθερία, συμμετοχή και δικαίωμα των πολιτών να καθορίζουν τη μοίρα τους. Και εδώ βρίσκεται η σημερινή αντίφαση. Ζούμε σε ένα κοινοβουλευτικό δημοκρατικό σύστημα, με εκλογές, κόμματα και θεσμούς. Ωστόσο, η τυπική λειτουργία της δημοκρατίας δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση για την ουσιαστική ποιότητά της. Τα επαναλαμβανόμενα σκάνδαλα που απασχολούν τη δημόσια ζωή, οι καταγγελίες για αδιαφάνεια, η αίσθηση ατιμωρησίας, οι κοινωνικές ανισότητες και η υποχώρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί διαρκή έλεγχο και δημοκρατική εγρήγορση. Δεν είναι δικτατορία η σημερινή Ελλάδα. Η ιστορική σύγκριση χρειάζεται μέτρο και ακρίβεια. Όμως η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην κάλπη ούτε προστατεύεται μόνο με επετειακές ομιλίες. Κρίνεται στην καθημερινότητα: στη διαφάνεια της εξουσίας, στην ισονομία, στην ανεξαρτησία των θεσμών, στην ελευθερία του Τύπου και στη δυνατότητα του πολίτη να διεκδικεί χωρίς φόβο και αποκλεισμούς. Ίσως, λοιπόν, το ουσιαστικότερο ερώτημα της 17ης Νοεμβρίου να μην είναι πόσοι θα παρελάσουν μπροστά από το Πολυτεχνείο ή πόσα στεφάνια θα κατατεθούν. Είναι αν οι αξίες για τις οποίες αγωνίστηκαν οι νέοι του 1973 εξακολουθούν να αποτελούν ζωντανό αίτημα της κοινωνίας. Γιατί η μνήμη δεν τιμάται μόνο με την επανάληψη των συνθημάτων. Τιμάται όταν μετατρέπεται σε στάση ζωής, σε ενδιαφέρον για τα κοινά, σε απαίτηση λογοδοσίας και σε υπεράσπιση των δικαιωμάτων όλων. Το Πολυτεχνείο δεν χρειάζεται να μείνει κλεισμένο σε μια ημερομηνία του Νοεμβρίου. Χρειάζεται να παραμένει ένα διαρκές ερώτημα προς κάθε γενιά και κάθε μορφή εξουσίας: Πόση δημοκρατία έχουμε στην καθημερινή μας ζωή και πόσο είμαστε διατεθειμένοι να την υπερασπιστούμε; Φωτό: «Ο τοπικός Τύπος των Τρικάλων στη σκιά της δικτατορίας. Τρεις διαφορετικές δημοσιογραφικές διαδρομές σε μια εποχή αυστηρής λογοκρισίας. Τα πρωτοσέλιδα αποτελούν μαρτυρίες όχι μόνο όσων γράφονταν, αλλά και όσων επιτρεπόταν να γραφτούν.» © Το παρόν άρθρο και η συνοδευτική επεξεργασμένη φωτογραφία αποτελούν πνευματική και δημοσιογραφική εργασία του https://www.facebook.com/agapo.gr Πλοήγηση άρθρων ΤΡΙΚΑΛΑ: ΤΑ ΝΟΕΜΒΡΙΑΝΑ